Wandelroute Foudgum

In de voetsporen van F. HaverSchmidt

De wandelroute bestaat uit 3 gedeelten. Het eerste deel is een rondgang door het dorp (ca. 500 m), het tweede deel gaat door de ‘kolken’ van Foudgum en langs de ‘Soberhoek’ (ca. 3,5 km), en aan het einde kunt u er nog voor kiezen de wandeltocht te verlengen met een rondje over Brantgum (ca. 2,5 km). U kunt deze wandelroute printen.

START

Links passeert u de vroegere meesters- en tot 2007  kosterswoning. Aan de kosterswoning zit een klein gebouwtje dat vroeger als schooltje dienst deed en nog steeds ‘het Lokaaltje’ wordt genoemd. Tot 1882 was dit gebouwtje in gebruik als schooltje. De laatste schoolmeester was meester Holwerda. Dit ‘lokaaltje’ werd door de lokale kerkelijke gemeente gebruikt als consistorieruimte en was tevens ingericht als informatie-centrum over Ds F. HaverSchmidt, beter bekend onder de naam Piet Paaltjens. In januari 2007 is de kosterswoning inclusief 'lokaaltje' verkocht.

 

·         Op de splitsing gaat u rechtdoor, over een smal paadje loopt u de terp weer af.

Links passeert u de Hervormde kerk. De toren vormt een restant van een zogenaamd gereduceerd westwerk zoals blijkt uit de gedichte doorgangen die zich aan de noord- en zuidgevel aftekenen. Binnen treft u een eenvoudige 17de eeuwse eikenhouten preekstoel met achterschot en klankbord. In 1924 is een kabinetorgel uit omstreeks 1775 overgenomen van de Vrije Evangelische gemeente te Leeuwarden. Een kostbaar en zeldzaam exemplaar waarvan er nog maar een paar in Nederland zijn. In 1543 verklaart men in het Benificiaalboek geld te hebben moeten uitgeven voor ‘timmering der kercke’. In 1807 wordt overleg gepleegd over de bouwvalligheid van de toren. De toren wordt echter niet afgebroken, maar de kerk wel.

Waarschijnlijk was het een laatgotisch gebouw met steunberen, mogelijk dus van kort voor 1543. De nieuwe kerk wordt volgens de eerste steen boven de ingang in 1808 gesticht. In de toren hangen twee klokken met diameters van 79 cm en 62 cm. Op de klokkenzolder een gesmeed uurwerk in een raamwerk dat op de bovenrand gemerkt is: ‘Anno 1640’. In 1978 is de toren geheel gerestaureerd en op 5 oktober dat jaar officieel overgedragen aan de gemeente Westdongeradeel (nu Dongeradeel).  Voor de kerk staat het monument van ds. F. HaverSchmidt met daarop een gedicht dat hij in 1865 schreef. Op 15 mei 2007 is het eigendom van de kerk overgedragen aan de stichting Alde Fryske Tsjerken. Rechts ziet u de oude pastorie. Het oudste gedeelte van dit huis stamt nog uit de vijftiende eeuw. Tot begin 1900 woonde hier de timmerman (Jan Mient Timmermans). Vanaf 1923 woonde daar Freerk en Griet de Boer, die er tot 1942 een kruidenierswinkel hadden. In 2004 is de woning geheel opgeknapt door de familie Olivier.

 

·         Als u de terp bent afgelopen staat u voor de provinciale weg. Deze steekt u voorzichtig over. Op de parallelweg gaat u links af.

U loopt nu recht op de Jarla State af. Na ongeveer 20 m ziet u rechts de Aesgemawei. Aan het eind van dit weggetje (ca. 300 m) ziet u de Aesgema State van de familie Sibma.

Als u uw weg vervolgt langs de parallelweg loop u langs de Stinstra State. Een boerderij waarvan de geschiedenis terug gaat tot de 14e eeuw. De naam geeft aan dat het in de late middeleeuwen niet zomaar een boerderij was, maar dat hier een steenhuis (stins) stond. Begin 1800 is de toren afgebroken.  De roos in het wapen van Foudgum herinnert nog aan de familie Stinstra. 

 

·         Vanaf deze boerderij steekt u weer voorzichtig de provinciale weg over en gaat het dorp weer in.

Aan uw linkerkant passeert u achtereenvolgens de oude bakkerij (tot 1954), een boerderij (tot 1983), het H.C.F. en de ‘nieuwe’ pastorie (uit 1887) en rechts de voormalige timmerwinkel van de timmerman/wagenmaker (Ate J. Tania). Allen eind 1800 gebouwd. Het H.C.F. is het Historisch Centrum Foudgum. Dit is gevestigt in het oude melktanklokaal van de fam. Rosier. In de zomermaanden open op zaterdagen van 10.00 - 16.00 uur, andere dagen eventueel op afspraak. Uiteindelijk loopt u weer langs de parkeerplaats. U kunt hier uw wandeltocht beëindigen, maar ook verdergaan. Het volgende stuk is ca. 3,5 km.

 

·         Na ongeveer 100 meter, op de T-splitsing, slaat u rechts af, het land in.

Links ziet u de Heemstra State van de familie Boersma. De boerderij stamt uit 1806 zoals aan de achterkant is te lezen. De boerderij was daarvoor al generaties lang in bezit van de familie Hiemstra.

 

·         Op de volgende T-splitsing, voorbij de vaart, gaat u rechts af (Doekemawei).

Links ziet u de Mellema State. De boerderij van de fam. De Jong. Hoewel deze boerderij stamt uit 1965 heeft hier volgens de overlevering een slot gestaan dat eigendom was van de familie Mellema. Tijdens de bouwwerkzaamheden zijn nog resten gevonden van torens, waterputten en de ophaalbrug. Vlak na deze boerderij gaat het pad over in een stukje slechte ‘weg’ (200 m).

 

Aan uw linkerkant ziet u de boerderij van de fam. Nobel. Deze boerderij is gebouwd (1979) na de ruilverkaveling. Naast melkvee beschikt de fam. Nobel over een manege en paardenstalling. Bovendien kunt u hier "Boerengolven".

 

Rechtdoor gaat de weg over in een doodlopende weg. Het witte huisje wat u daaraan ziet liggen is het huis en atelier van Dinie Goedhart (blokfluitonderwijs) en Peter B. van Houten (kunstschilder). Aan uw rechterkant ziet u de Pybema State. In de verte ziet u rechts de molen en de Tashi Gomang Stoepa. Deze Stoepa in Hantum is een gelukbrengende, veelnissige Stoepa, geheel volgens Tibetaans model gebouwd en voltooid in 1991.

 

U loopt nu op een zeer oud pad, tussen de weilanden door,  weer terug naar Foudgum. Zo loopt u nu langs de zgn. Soberhoek. In de scherpe bocht heeft een arbeiderswoning gestaan waar de arbeidersdochter Janke Keimpes Feikema woonde (30-er jaren) uit de streekroman  ‘De Gouden Swipe’ van Abe Brouwer. Na ongeveer 1 Km, vlak voordat u weer bij Foudgum bent, kunt u rechtsaf slaan, richting Brantgum. U kunt nu kiezen: Rechtdoor gaat u terug naar Foudgum, rechtsaf richting Brantgum (ca. 2,5 km).

 

Deze oude Dokkumerdyk en de vaart komen al voor op de kaarten van Schotanus uit 1718 en was lange tijd de enige verbinding die de dorpen met de buitenwereld verbond. In de scherpe bocht, ca. 300 meter na de afslag vindt u de ruïnes van wat eens de ‘Lêste Stoer’ heette. Een klein boerderijtje dat vroeger ooit een herbergje is geweest. In de verte ziet u Hantum liggen en aan de horizon de zeedijk.

 

U loopt nu het dorp Brantgum binnen.  Brantgum is het geboortedorp van Ids Wiersma. Hij werd geboren op 21 juli 1878 in het huis aan de Miedwei 9. Hij schilderde en tekende stads- en dorpsgezichten, landschappen en herinneringen aan het boerenleven van vroeger. Daarnaast was hij een befaamd portrettist en illustrator.

 

Als u echter een klein stukje naar rechts loopt ziet u het herinneringsbeeld van Ids Wiersma.

De kerk van Brantgum is in de 12e eeuw gebouwd. In de 15e en 16e eeuw is de kerk uitgebreid en kreeg het gebouw ongeveer zijn tegenwoordige vorm. Bij de restauratie van het kerkgebouw in 1973 werd de pleisterlaag van de muren gehaald en kwamen de oude turfstenen bouwfragmenten aan het licht. Aan de rand van Brantgum vindt u de ‘âld skoalle’ .